Wat is servant leadership in Scrum?

Servant leadership klinkt vriendelijk. Daardoor wordt het soms verkeerd begrepen.

In Scrum betekent dienend leiderschap niet dat je iedereen tevreden houdt. Het betekent ook niet dat de Scrum Master alles oplost voor het team. Het gaat om leiderschap dat anderen helpt om verantwoordelijkheid te nemen.

Dat is een subtiel verschil.

In veel organisaties zien we dat Scrum Masters zichzelf wegcijferen. Ze willen ruimte geven, dus zeggen ze weinig. Ze willen niet sturen, dus laten ze lastige patronen bestaan. Ze willen het team helpen, dus nemen ze gedoe uit handen.

Dat voelt dienstbaar. Maar het is niet altijd helpend.

Wat er eigenlijk nodig is, is een vorm van leiderschap die rust brengt en tegelijk scherp blijft. Een Scrum Master dient het team door transparantie te vergroten. Door belemmeringen zichtbaar te maken. Door gesprekken te faciliteren die anders vermeden worden. Door de organisatie te helpen begrijpen wat zelfmanagement wel en niet betekent.

Servant leadership is dus niet zacht in de zin van vrijblijvend. Het is eerder zorgvuldig. Je kijkt wat het team nodig heeft om beter te worden, niet alleen wat het team prettig vindt.

Daar zit de ongemakkelijke waarheid. Soms is het meest dienende wat je kunt doen, iets benoemen wat niemand graag hoort. Bijvoorbeeld dat de Daily geen waarde heeft. Dat de Product Owner onvoldoende beschikbaar is. Of dat het team kwaliteit inlevert om de sprint maar te halen.

Dat vraagt volwassenheid.

Wat helpt, is dat Scrum Masters werken aan hun persoonlijke vaardigheden. Luisteren, geduld hebben, vragen stellen en spanning verdragen. Daarnaast zijn professionele vaardigheden nodig, zoals faciliteren, coachen en werken met feedback. En er is leiderschap nodig dat invloed uitoefent zonder formele macht te gebruiken.

Een PSM1-opleiding raakt aan deze manier van denken, omdat de rol van de Scrum Master vaak anders is dan mensen verwachten. Niet de baas van het team. Niet de assistent van het team. Maar iemand die het team en de organisatie helpt groeien in Scrum.

Misschien is de vraag niet of een Scrum Master dienend genoeg is. Misschien is de vraag: helpt mijn gedrag anderen om meer verantwoordelijkheid te nemen, of juist minder?